19 Sierpnia 2026Jak skutecznie organizować pomoc w kryzysie?

Ostatnie kryzysy pokazały, że samorządy i organizacje społeczne potrafią szybko mobilizować się do działania. Jak sprawić jednak, żeby przy kolejnym zagrożeniu współpraca nie musiała być organizowana od podstaw? Think Tank Polskiego Czerwonego Krzyża przeanalizował doświadczenia w tym zakresie ze 185 gmin z całej Polski.

Pełnoskalowy konflikt na terenie Ukrainy, sytuacja na granicy polsko-białoruskiej, powodzie i inne lokalne kryzysy wymagały w ostatnich latach organizowania pomocy na dużą skalę. Współpracowały przy niej samorządy, organizacje społeczne, wolontariusze i mieszkańcy.

Badanie Think Tanku PCK pokazuje zarówno potencjał tej współpracy, jak i obszary wymagające dalszego rozwoju. 

Nowy raport „Partnerstwo w warunkach kryzysowych. Efektywność i organizacja pomocy humanitarnej w Polsce – perspektywa jednostek samorządu terytorialnego” analizuje doświadczenia i wskazuje , że wazna jest  współpraca rozwijana jeszcze przed wystąpieniem sytuacji kryzysowej. 

W części badanych gmin relacje między samorządem a organizacjami społecznymi, rozwijały się dopiero wtedy, gdy trzeba było już organizować pomoc. Dodatkowo tylko 46 proc. badanych pozytywnie odniosło się do stwierdzenia, że ich gmina w pełni koordynuje działania organizacji zaangażowanych w pomoc na swoim terenie. 

Działaj przed nastaniem kryzysu

Sprawna współpraca pomiędzy samorządami i organizacjami społecznymi może zwiększać skuteczność działań pomocowych, usprawniać wykorzystanie dostępnych zasobów oraz wzmacniać zdolność społeczności do radzenia sobie z kryzysami.

Doświadczenia 185 gmin pozwoliły wskazać cztery główne obszary, których rozwój może usprawnić organizowanie pomocy podczas kolejnych kryzysów:

- stała współpraca samorządów i organizacji społecznych – z jasno określonymi rolami i odpowiedzialnością;

- prostsze i bardziej elastyczne finansowanie działań podejmowanych w sytuacjach kryzysowych;

- sprawna i bezpieczna wymiana informacji pomiędzy instytucjami i organizacjami;

- przygotowanie przed kryzysem – rozpoznanie lokalnych zasobów, zawieranie partnerstw oraz wspólne ćwiczenia i testowanie procedur.

Nie da się przewidzieć każdego kryzysu. Można jednak wcześniej poznać lokalnych partnerów, określić dostępne zasoby, ustalić zasady współpracy i wspólnie sprawdzić je w praktyce.

Badanie przeprowadzono w pierwszej połowie 2026 roku. Wzięło w nim udział 185 gmin z całej Polski posiadających doświadczenie w pomocy humanitarnej w latach 2020–2026. Badanie zostało sfinansowane ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018–2030.